8 loại thực phẩm ưu việt hỗ trợ cho xương chắc khỏe

"8 loại thực phẩm tốt nhất cho xương chắc khỏe

Cách đơn giản nhất để giúp xương chắc khỏe là bổ sung dưỡng chất cần thiết cho xương có sẵn trong các loại thực phẩm phổ biến trong cuộc sống.

Khi bị loãng xương, chất lượng cuộc sống của người bệnh giảm và nếu ở tình trạng nặng, người bệnh có thể bị gãy xương dẫn tới tàn phế suốt đời hoặc tử vong.

 

Vì vậy, việc giữ gìn cho xương chắc khỏe là một trong những nhiệm vụ hàng đầu của chúng ta ngay từ khi còn trẻ.

 

Cách đơn giản nhất để giúp xương chắc khỏe là bổ sung dưỡng chất cần thiết cho xương có sẵn trong các loại thực phẩm phổ biến trong cuộc sống.

 

1. Sản phẩm từ sữa

 

Sữa vẫn là nguồn thực phẩm ưu tiên hàng đầu trong thực đơn những thực phẩm giúp phòng chống loãng xương, giúp xương chắc khỏe vì trong sữa có nhiều canxi - thành phần chính cấu thành nên xương.

 

 

Nếu không uống được sữa tươi thì có thể thay thế bằng sữa chua, phô mai, sữa bò. Một hộp sữa chua có hàm lượng canxi tương đương với một cốc sữa 250ml. Một miếng pho mát 30g cũng chứa lượng canxi tương ứng. Còn 1 ly sữa bò chứa khoảng 270mg canxi.

 

 

Nếu lo ngại về lượng đường trong sữa và các chế phẩm từ sữa, bạn hãy chọn các sản phẩm ít đường hoặc không đường.

 

 

2. Ngũ cốc

 

Ngũ cốc có khả năng phòng chống loãng xương bởi trong nó có hàm lượng protein từ 8-14% và đạm thực vật giúp tăng cường mật độ xương.

 

Hãy xen kẽ vào thói quen ăn uống hàng ngày (bánh mì, bột mì, gạo…) bằng mầm lúa mì, rau quả sấy khô. Lưu ý: 100g mầm lúa mì mang đến 26g đạm, còn một nắm lúa mạch mang đến 14g đạm.

 

3. Cá hồi

 

Đây là loại cá có hàm lượng vitamin D dồi dào (khoảng 12-20mg trong 100g cá) nên rất có lợi cho sự tái tạo mật độ xương. Cá hồi là 1 trong 6 thực phẩm giúp bạn phòng tránh bệnh loãng xương tốt nhất. 

 

Hãy ăn cá hồi 2 lần/tuần để đảm bảo nhu cầu vitamin D cho cơ thể. Ngoài ra, phơi nắng cũng giúp cơ thể hấp thụ được một lượng nhỏ vitamin D qua da.

 

4. Giá đỗ

 

Trong giá đỗ có chứa phyto-oestrogen (hormone oestrogen thực vật), đặc biệt là isoflavon giúp chị em giảm hẳn lo lắng về quá trình loãng xương, nhất là ở giai đoạn mãn kinh, khi xương mỏng đi nhanh chóng và gia tăng nguy cơ gãy xương. 

 

5. Thịt bò

 

50% thành phần cấu tạo của xương trong cơ thể là protein, nên xương rất cần protein. Chị em có thể bổ sung protein cho xương từ thịt bò vì thịt bò chứa rất nhiều protein. Theo các chuyên gia xương khớp, người trưởng thành nên bổ sung 0,88gr protein/kg trọng lượng cơ thể.

 

6. Chuối

 

Chuối có tập trung lượng trytophan và serotonin cao, đặc biệt là kali - chất điện phân ngăn ngừa mất canxi của cơ thể. Mỗi ngày bạn ăn một trái chuối là đủ.

 

7. Bắp cải

 

Bắp cải chứa vitamin K giúp tăng mật độ xương và ngăn ngừa sự rạn xương hông. 100g bắp cải mang tới 0,2mg vitamin K trong khi lượng vitamin K hàng ngày cần nạp vào cơ thể là 0,03-1mg.

 

Nếu không muốn ăn bắp cải, chị em có thể thay thế bằng cải thìa, cải xanh, cải xoăn... vì các loại cải này cũng hàm chứa rất nhiều vitamin K.

 

8. Trà xanh

Với hàm lượng flavonoid (chất chống ôxy hóa) phong phú trong lá trà, trà xanh góp phần giảm nguy cơ loãng xương. 

 

Tuy nhiên, tránh uống quá 3 cốc nước trà/ngày vì trong chè có nhiều théine – một chất gây kích thích. Ở một số người, uống quá nhiều nước trà còn có thể gây đau đầu, thở gấp cũng như rối loạn tầm nhìn hay khó khăn về tiêu hóa. Nên tránh uống trà ít nhất 30 phút trước và sau bữa ăn.

Tri thức trẻ

Read More

Chế độ dinh dưỡng giảm đau cho người bị viêm khớp

"Các cách để giảm cơn đau do viêm khớp

Để giảm đau do viêm khớp, hãy tập thể thao và bổ sung những thực phẩm có lợi cho xương.

Tiến sĩ Shekhar Agarwal, Giám đốc điều hành và là bác sĩ giải phẫu chính của Viện Chấn thương chỉnh hình Delhi (Ấn độ) đã chỉ ra 5 cách để làm dịu cơn đau do viêm khớp:

1. Áp dụng chế độ ăn kiêng nhẹ:  Bổ sung những thực phẩm có lợi cho sức khỏe vào khẩu phần của bạn. Nên dùng những thực phẩm có chứa axit béo Omega-3 - chất chống oxy hóa, làm giảm chứng viêm và giúp giảm đau.Tránh chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa vì chúng làm tăng cân, dẫn đến tăng gánh nặng lên các khớp xương.

2. Dùng những thực phẩm tốt cho xương và khớp xương: Trái cây nhiệt đới tươi như ổi, cam, chanh và tiêu là nguồn cung cấp vitamin C. Cà rốt và củ cải có chứa beta carotien - chất chống oxy hóa rất hữu hiệu. Sữa và hải sản chứa nhiều vitamin D - chất rất cần thiết cho xương và khớp xương

3. Chơi thể thao: Thể thao giúp làm tăng sự rắn chắc và khỏe mạnh của cơ bắp, bảo vệ vùng quanh khớp và ngăn ngừa sự suy yếu của khớp. Các môn thể thao như đi bộ nhanh, chạy bộ, đạp xe đạp… giúp duy trì sự chắc khỏe của xương và tránh loãng xương. Hãy tham khảo ý kiến của các huấn luyện viên và các nhà chuyên môn trước khi bắt đầu lịch trình tập luyện các môn thể thao trên.

4. Tập vật lý trị liệu: Vật lý trị liệu giúp vận động các khớp bị cứng, giúp các cơ quanh khớp mạnh hơn. Tập vật lý trị liệu một hoặc hai lần mỗi tuần sẽ giúp giảm cơn đau do chứng viêm khớp gây ra.

5. Giảm cân: Giảm cân sẽ giúp bệnh nhân viêm khớp giảm các chứng viêm và đau ở khớp. Tuy nhiên, việc giảm cân nên được thực hiện điều độ, vừa sức.

Read More

Đau khớp nên ăn bắp cải xanh

"Bắp cải xanh giảm đau khớp

Y học dân gian phương Tây có một bài thuốc sử dụng lá bắp cải xanh để trị đau khớp rất công hiệu.

Rất nhiều người phải đương đầu với những cơn đau khớp do thấp khớp, viêm khớp, bị chấn thương hoặc hoạt động gắng sức… Các loại thuốc giảm đau tuy có công hiệu tức thời nhưng gây nhiều tác dụng phụ có hại cho cơ thể.

Y học dân gian phương Tây có một bài thuốc sử dụng lá bắp cải xanh để trị đau khớp rất công hiệu. Lá bắp cải chứa nhiều vitamin C, vitamin K, các hóa chất thực vật (phytochemicals) và đặc biệt rất giàu glutamine là một chất kháng viêm thiên nhiên. Chất  glutamine có rất nhiều trong những lá sậm màu ở phía ngoài nhất của bắp cải. Thường khi nấu ăn, do không biết nên người ta hay bỏ đi những lá phía ngoài này vì nghĩ chúng già.

Hãy đặt những lá sậm màu ở bên ngoài của bắp cải trên mặt phẳng (bàn, thớt), dùng dao cắt bỏ phần cọng cứng và dày của lá. Sau đó, dùng chai rượu hình trụ cán qua cán lại cho đến khi lá bị dập và tiết ra một số dịch. Đem những lá đã cán giập này cho vào lò vi ba khoảng 15 giây (nếu không có lò vi ba, có thể đem lá đi hấp sao cho lá đủ ấm).

Dùng lá bắp cải ấm này quấn chung quanh vùng khớp bị đau và dùng dây buộc lại (vừa đủ để giữ lá, không cột quá chặt), để cố định trong vòng một giờ. Sau đó, nếu có thời gian, thay một lá mới theo cách làm như trên. Tốt nhất là làm trước khi đi ngủ và để nguyên đêm cho tới sáng rồi thay bằng lá bắp cải mới.

Cách làm này vừa công dụng, rẻ tiền mà chắc chắn tránh được các tác dụng phụ của những thuốc giảm đau.

(Theo nguoilaodong)

Read More

Những loại thực phẩm làm giảm cơn đau mãn tính mà bạn nên biết

Những món ăn làm giảm cơn đau mãn tính

Không chỉ mang lại sự ngon miệng khi ăn, những thực phẩm này còn có tác dụng như thuốc giảm đau đối với nhiều bệnh sau khi ăn. Không những vậy, chúng còn không gây tác dụng phụ như thuốc aspirin.

Cam

Bằng cách phân tích chế độ ăn của hơn 25.000 cá nhân, một nhóm nghiên cứu của Trường ĐH Manchester, Anh đã phát hiện thấy, những người có nhiều beta-cryptoxanthin trong chế độ ăn chắc chắn ít bị mắc bệnh viêm khớp và giảm được các cơn đau. Nghiên cứu được xuất bản trên Tạp chí Dinh dưỡng lâm sàng Mỹ cho biết, chỉ cần uống một tuần vài cốc nước cam ép cũng đủ tạo nên sự khác biệt. Họ khuyên rằng, những người bị đau trong người hoặc viêm khớp (thường xuyên đau nhức) thì nên chăm uống nước cam.

Ăn thực phẩm giàu omega-3

Một nghiên cứu của Trường ĐH Pittsburgh ở những bệnh nhân thường xuyên bị tra tấn bởi những cơn đau cổ và lưng, kết quả cho thấy, 60% số bệnh nhân đã giảm được đáng kể cơn đau và mức độ đau sau ba tháng được cho ăn những thực phẩm giàu axit béo omega-3 (chất được phát hiện có chứa nhiều trong cá ngừ, cá hồi, cá kiếm, cá trích). Kết quả này tiếp tục củng cố những nghiên cứu khác cho thấy, dầu cá có tác dụng chống viêm. Ngoài cá thì những thực phẩm giàu chất béo omega-3 như hạt hướng dương, hạt vừng, hạt điều, và hạt lanh. Tuy nhiên, omega-3 trong cá vẫn là tốt nhất, do vậy các bệnh nhân này cần ăn cá ít nhất mỗi tuần 3 lần.

Nho

Thành phần hóa học resveratrol có trong vỏ quả nho, đặc biệt là nho màu đỏ có thể ngăn chặn được enzyme cyclooxygenase(COX). Các loại trái cây trên có tác dụng giống như thuốc giảm đau và các loại dược phẩm kháng viêm khác. Nhưng còn một lợi ích khác khi ăn nho: Giống như thuốc giảm đau, resveratrol làm cản trở COX-2 gây viêm và đau nhưng không giống thuốc giảm đau nó không cản trở COX-1, loại enzyme hỗ trợ làm lành vết thương ở dạ dày.

Ăn thực phẩm giàu chất chống oxi hóa

Những thực phẩm giàu chất chống oxi hóa như măng tây, súp lơ, cải bắp, cà chua, lê, bưởi, cam, đào, dưa hấu đều giàu chất chống oxi hóa glutathione. Nhiều bằng chứng cho thấy, glutathione hạ thấp nguy cơ mắc bệnh viêm khớp. Các loại thực phẩm giàu chất chống oxi hóa khác nhưng ít hơn là chanh, kiwi và quả mọng.

Lạc, vừng

Lạc, vừng và cả hạt hướng dương là những thực phẩm giàu chất tryptophan. Trong các nghiên cứu, các nhà khoa học phát hiện thấy tryptophan có khả năng giảm được sự nhạy cảm của cơn đau khoảng 1 giờ sau khi đi vào cơ thể. Do vậy, bạn cần tăng cường ăn lạc vừng để thay thế thuốc giảm đau mà không gây tác dụng phụ. Các thực phẩm khác giàu tryptophan là sữa, sữa đậu nành, đậu phụ, đậu lăng, và gạo.

Thực phẩm giàu Flavanoids

Những hợp chất mà tạo nên màu sắc của trái cây và rau củ là thành phần chủ chốt trong việc ngăn chặn bệnh là chất flavanoids. Flavanoids làm chậm quá trình suy hóa-yếu tố dẫn đến cơn đau nhiều hơn. Điều này có nghĩa rằng, các thực phẩm này đã góp phần ngăn chặn vết đau trên cơ thể. Những thực phẩm đó là táo, trà xanh, hành, tỏi, đậu tương.

Dâu tây

Một nghiên cứu được xuất bản năm 2007 trên tạp chí của Trường cao đẳng dinh dưỡng Hoa Kỳ cho biết, quả dâu tây có thể làm giảm chứng viêm và đau. Kết quả cho thấy, những người ăn nhiều dâu tây giảm được đáng kể cơn đau. Thành phần mang lại lợi ích này chính là resveratrol giàu có trong dâu tây.

Táo

Ăn táo không chỉ chống lại nhiều bệnh ung thư mà nó còn giúp bạn cải thiện được những cơn đau khớp mãn tính. Lý do là trong quả táo có chứa baron, một loại khoáng chất giúp làm giảm sự phát triển bệnh viêm khớp xương mãn tính. Hơn nữa, khi baron được đưa cho những người bị thương sử dụng thì cơn đau của họ cũng giảm. Như vậy, bạn cần tăng cường ăn táo để nhận được chất này.

Ớt

Ớt là gia vị có chứa nhiều capsaicin-thành phần giúp ớt có vị cay nóng. Nhờ nó mà ớt có thể giúp giảm được các cơn đau bằng cách kích thích sức đề kháng của một số tế bào thần kinh. Các nhà khoa học ở trường King’s College, London cho biết, những người viêm khớp mà thường xuyên ăn ớt sẽ giảm được đáng kể các cơn đau hành hạ. Đó là lý do tại sao mà ngày nay nhiều hãng dược phẩm đã sử dụng capsaicin trong ớt để làm kem bôi da chống mụn và đau.

Tỏi

Nhiều nghiên cứu trên thế giới cho biết, ăn tỏi có thể giảm được các cơn đau ở bệnh lao, phổi, và viêm khớp. Thành phần trong tỏi mang lại lợi ích tốt này chính là sulphur (chất giúp tỏi có mùi hăng). Một nghiên cứu khác thì cho thấy, hợp chất dialyl disulphide trong tỏi có tác dụng ngăn chặn enzyme bị phá hủy, điều này cũng giúp giảm bớt các cơn đau cho người ăn tỏi.

Gừng

Gừng giúp làm giảm nồng độ prostaglandin gây đau trong cơ thể và từ lâu loại gia vị này đã được sử dụng rộng rãi ở Ấn Độ để điều trị đau nhức viêm tấy. Một nghiên cứu của các nhà khoa học Ấn Độ phát hiện thấy rằng, những người mà bị đau cơ được cho sử dụng gừng đã được cải thiện đáng kể. Liều lượng dùng gừng mỗi ngày là từ 500-1.000 miligram.

Cần tây

Tiến sỹ James Duke, tác giả của công trình nghiên cứu nổi tiếng “Dược phẩm xanh” (những loại rau xanh có tác dụng chống bệnh như thuốc) đã phát hiện hơn 20 hợp chất chống viêm ở trong rau và hạt cần tây, trong đó có hợp chất apigenin-chất có tác dụng chống đau và viêm cực mạnh. Ngoài việc sử dụng rau cần tây để xào nấu thì bạn có thể dùng hạt cần tây để cho vào súp, hầm với thịt…

(Theo nongnghiep.vn)

Read More

Ớt chín trị được sưng, đau nhức

Ớt chín trị khớp sưng, đau nhức

Mùa lạnh là “mùa” của bệnh khớp như viêm, sưng, đau nhức, thấp khớp, phong thấp, tê thấp. Sau đây là một số bài thuốc Đông y trị sưng, đau khớp hiệu quả.

Hoa đinh hương 20g, long não 12g, cồn 90 độ 250ml, ngâm 7 ngày đêm, lọc lấy nước, bỏ bã. Dùng bông tẩm thuốc xoa bóp các khớp bị đau ngày 2 lần.

Ớt chín 15 quả, 3 lá đu đủ, 80g rễ chỉ thiên, đem tất cả giã nhỏ, ngâm với cồn theo tỷ lệ ½. Dùng thuốc này xoa bóp vào các khớp bị đau.

Vỏ quả bưởi tươi 250g, gừng tươi 30g băm nhuyễn đắp vào chỗ đau khớp, ngày thay thuốc một lần

Rễ gạo 30 – 60g sắc hoặc ngâm rượu uống hay 15g vỏ thân cây gạo sắc kỹ lấy nước uống 2 lần/ngày với chút rượu vang. Thuốc này trị chứng viêm khớp mãn tính, đau khớp lưng, khớp gối.

Đài hoa hướng dương đủ dùng, sắc đặc thành cao phết vào giấy bản, dán lên chỗ đau khớp, ngày một lần.

Lá xương sông giã nát, xào nóng, đắp lên vùng khớp đau.

Rau cần ta tươi, giã nát vắt lấy nước, thêm đường trắng đun sôi, uống thay trà. Trà này trị chứng phong thấp, khớp tay chân sưng.

Ép nước bắp cải sống, bã đắp vào chỗ khớp bị viêm, hoặc lá bắp cải hơ nóng áp lên chỗ viêm sưng rất công hiệu.

Dùng 15-30g lá lốt tươi hoặc 5-10g lá lốt khô sắc với nước chia uống 2-3 lần trong ngày, trị chứng nhức khớp, xương.

Lấy quả sung đủ dùng hầm với thịt lợn nạc, ăn trị chứng viêm khớp.

Rễ cỏ xước 16g, hoàng bá 12g, trương truất 12g, sắc với nước uống 2 lần trong ngày, trị viêm khớp sưng đau.

30g rễ ý dĩ, 30 tỳ giải, 40g cây râu mèo rửa sạch, sắc uống trị chứng thấp khớp, viêm khớp.

Lấy một nắm lá, một nắm hoa cây rau huyên rửa sạch sắc với 3 bát nước (bát ăn cơm), khi còn một bát chia uống 3 lần trong ngày. Đồng thời lấy rễ rau huyên giã nát đắp vào chỗ khớp sưng đau.

Lấy cỏ nhọ nồi, hy thiên, rễ cỏ xước mỗi vị 10g; thương nhĩ tử, ngải cứu mỗi vị 12g; thổ phục linh 20g. Các vị trên sao vàng, sắc đặc, uống ngày 1 thang liền trong 7-10 ngày để trị chứng thấp khớp có sưng đau.

Lấy ngải cứu sao lẫn với phèn chua đắp lên chỗ đau do phong thấp.

Lấy vỏ cây vông, cỏ chân chim, kê huyết đằng, phòng kỷ, ý dĩ sao, ngưu tất mỗi vị 15g. Tất cả các vị trên rửa sạch, sắc uống ngày 1 thang, trị chứng phong thấp, chân tê phù.

Lấy cành nhỏ (đoạn giáp với lá) của cây đinh lăng 30g, thái nhỏ, sao vàng, sắc uống. Hoặc 40g hồ tiêu, 20g phèn chua, ngâm vào 1 lít rượu. Sau 15 ngày lấy xoa bóp để trị chứng tê thấp, đau lưng.

Lấy 30g rễ gắm núi, 20g rễ cây xấu hổ; ké đầu ngựa, thiên niên kiệu, lá lốt mỗi vị 12g, thạch xương bồ 6g. Tất cả các vị trên thái nhỏ, phơi khô, sắc với 400ml nước, còn 100ml uống ngày 2 lần. Dùng liên tục trong 3 đợt, mỗi đợt 15 ngày. Cứ dùng xong một đợt lại nghỉ 7 ngày. Thuốc này trị chứng tê thấp, đau nhức xương, gân.

ST

Read More

bệnh nhân viêm khớp nên tập luyện thế nào ?

"Bệnh nhân viêm khớp nên tập luyện như thế nào?

Việc tập luyện giúp giảm đau và cứng khớp, tăng sức dẻo dai, làm mạnh cơ bắp, khỏe tim. Nó còn giúp giảm cân và làm cơ thể khỏe khoắn.

Có 3 cách tập luyện tốt nhất cho người bị viêm khớp. Tập nhẹ (như khiêu vũ) giúp khớp hoạt động bình thường và giảm sự căng khớp; giúp duy trì và tăng sự dẻo dai. Tập mạnh (như cử tạ) làm mạnh cơ bắp; cơ có mạnh mới hỗ trợ và bảo vệ được các khớp bị viêm. Thể dục nhịp điệu (aerobic) hay tập luyện kéo dài (như đi xe đạp) giúp cải thiện tim mạch, kiểm soát trọng lượng cơ thể và cải thiện toàn bộ chức năng. Kiểm soát thể trọng là yếu tố rất quan trọng đối với người bị viêm khớp bởi sự dư cân sẽ làm tăng áp lực lên các khớp.

Để thiết lập chương trình tập luyện, nên tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa. Hãy khởi đầu việc tập luyện với sự giám sát của chuyên viên vật lý trị liệu. Trước hết, phải làm ấm các khớp bị viêm, khởi động với các bài tập nhẹ. Sau đó, thực hiện các bài tập nặng hơn một cách từ từ với các trọng lượng nhỏ, tập thật chậm.

Hãy chọn chương trình tập luyện phù hợp nhất và tập luyện thường xuyên với nó. Sau tập, cần dùng các túi chườm lạnh.

Các phương pháp sau sẽ giúp bạn chặn đứng cơn đau trong thời gian ngắn để thấy dễ chịu hơn khi tập luyện:

- Chườm nóng: Có thể sử dụng túi chườm nóng hay tắm nóng, thực hiện tại nhà, mỗi lần khoảng 15-20 phút, thực hiện 3 lần/ngày sẽ giúp giảm triệu chứng đau.

- Dùng sóng ngắn, vi ba và siêu âm để đưa nhiệt xuống sâu hơn ở những vùng khớp không bị viêm, thường dùng ở khớp vai để làm giãn cơ gân do tập luyện quá căng. Nhiệt sâu không được chỉ định đối với những bệnh nhân bị viêm khớp cấp tính.

- Chườm lạnh: Có thể sử dụng các túi đựng nước đá, làm giảm đau và viêm, thường dừng khoảng 10-15 phút mỗi lần. Chườm lạnh được chỉ định trong viêm khớp cấp tính.

- Thủy liệu pháp (hydrotherapy): Có thể làm giảm đau và căng cơ. Tập luyện trong bể rộng có vẻ dễ hơn bởi vì nước làm giảm sức nặng của cơ thể lên khớp bị viêm.

- Vật lý trị liệu: Bao gồm các biện pháp như kéo giãn, massage và tẩm quất. Với các chuyên viên, những phương pháp này có thể làm giảm đau và làm tăng độ dẻo dai của cơ khớp.

- Giãn cơ: Bệnh nhân cần học cách thư giãn để làm giãn cơ và giảm đau. Các chuyên viên có thể thực hiện những biện pháp giãn cơ chuyên nghiệp.

- Châm cứu: Đây là phương pháp cổ truyền của Trung Quốc có thể giúp giảm đau. Các nhà nghiên cứu tin rằng kim châm cứu sẽ kích thích các sợi thần kinh cảm giác sâu, sau đó được truyền lên não và làm giãn cơ.

BS. Nguyễn Văn Thông, Sức Khỏe & Đời Sống

Read More

Vận động như thế nào để có lợi cho sức khỏe ?

Vận động như thế nào để có lợi cho sức khỏe?

Sự sống là vận động, cơ thể con người dù ở bất cứ trạng thái nào cũng luôn luôn vận động. Nước chảy thì không hôi thối, trục cánh cửa quay thì không han gỉ, cơ thể con người thường xuyên vận động thì mạnh khỏe, ít bệnh tật và sống lâu.

Các nhà động vật học phát hiện rằng: mọi động vật ở trong môi trường hoang dã bao giờ cũng sống lâu hơn khi bị nuôi nhốt trong vườn bách thú. Ví như, thỏ hoang sống trung bình 15 năm, còn thỏ nuôi nhốt trong chuồng dù tốt mấy cũng chỉ sống được 4 - 5 năm; lợn rừng sống lâu gấp đôi lợn nhà,... Nguyên nhân chủ yếu là động vật hoang dã phải vận động nhiều hơn động vật nuôi nhốt. Với con người cũng vậy, vận động là cái gốc của sự mạnh khỏe, sống lâu. Nhưng, vấn đề là ở chỗ: vận động như thế nào để có lợi nhất cho sức khỏe ?

Có người, dù tuổi đã cao nhưng vẫn thích những loại hình vận động hùng hục, tốn kém nhiều sức lực chẳng kém gì thanh niên. Ngược lại, có người dẫu đang ở tuổi thanh xuân, nhưng suốt ngày giam mình trong buồng vi tính, nếu có vận động thì cũng chỉ làm vài động tác khoa chân, múa tay cho phải phép. Điều đó hoàn toàn đi ngược lại với quan điểm của các nhà dưỡng sinh y học cổ truyền. Theo họ, nguyên tắc dưỡng sinh vận động, cụ thể là :

- Chọn hình thức luyện tập hợp lý: Nghĩa là, hạng mục tập luyện phải phù hợp với sở thích, tuổi tác, nghề nghiệp, điều kiện sức khỏe. Ví như, với người có tuổi, do sức lực cơ bắp suy giảm, phản ứng thần kinh chậm chạp, khả năng phối hợp kém linh hoạt, thì nên chọn những những phương thức tập luyện nhẹ nhàng, mềm mại như đi bộ, thái cực quyền, dưỡng sinh, yoga...; với thanh niên trai tráng thì nên chọn những hình thức tập luyện vận động đòi hỏi sức lực nhiều như chạy xa, bóng rổ, bóng đá...; với những nhân viên bán hàng, đầu bếp... vốn phải đứng lâu, tĩnh mạch chi dưới dễ bị giãn thì khi vận động không nên chạy nhảy nhiều mà nên chọn các bài tập ở tư thế nằm ngửa, giơ cao chân...

- Kết hợp hài hòa giữa động và tĩnh : nghĩa là, khi vận động nhất thiết cả thần lẫn hình, cả trong lẫn ngoài phải bảo đảm "trong tĩnh có động", "trong động có tĩnh", "lấy động chế tĩnh", "lấy tĩnh chế động", động ở ngoài mà tĩnh ở trong, động chủ luyện tập mà tĩnh chủ dưỡng thần, tuyệt đối không thiên lệch.

- Phải hết sức kiên trì và đều đặn: cổ nhân có câu: "Băng dày ba thước, đâu phải do lạnh một ngày", ý nói không thể một sớm một chiều đã nên chuyện. Vậy nên, việc luyện tập phải thường xuyên, không gián đoạn, nếu chỉ vì cao hứng mà bữa đực bữa cái thì chẳng nên cơm cháo gì mà nhiều khi lại mang họa vào thân.

- Vận động phải vừa sức, không nên thái quá mà bất cập: nghĩa là, việc tập luyện phải vừa sức đúng như y thư cổ Thiên kim yếu phương của danh y Tôn Tư Mạo đã viết: "Theo đạo dưỡng sinh, cần thường xuyên luyện tập, nhưng chớ tập đến mức quá mệt, chớ tập quá sức". Vậy thế nào là tập vừa sức ? Nếu sau mỗi lần tập luyện mà cơ thể cảm thấy thoải mái, tinh thần sảng khoái, huyết áp, tần số mạch dao động không quá mức là được.

- Vận động phải tuần tự, thư thái tự nhiên: Nghĩa là, việc tập luyện phải từ từ, tịnh tiến, đi từ dễ đến khó, từ nặng đến nhẹ, từ đơn giản đến phức tạp. Tuyệt đối không được "đốt cháy giai đoạn". Ví như, việc chạy chậm phải đi từ cự li ngắn đến dài, từ tốc độ rất chậm nhanh dần đến tốc độ vừa phải.

- Phải lựa chọn vận động vào thời gian thích hợp: Nhìn chung, tập vào sáng sớm là rất tốt vì khi đó không khí tương đối trong lành, nồng độ dưỡng khí nhiều, lượng khí cac-bo-nic thấp. Tập vào buổi chiều hoặc buổi tối cũng được, vì sẽ giúp cho cơ thể giải tỏa mọi căng thẳng sau một ngày làm việc vất vả, tuy nhiên không nên tập quá nhiều vì sẽ khiến cho hệ thần kinh bị hưng phấn làm ảnh hưởng tới giấc ngủ. Việc tập luyện cũng nên tránh xa bữa ăn vì nếu tập ngay sau bữa ăn thì sẽ ảnh hưởng không tốt tới hoạt động hấp thu và chuyển hóa của tì vị, thậm chí có thể đưa đến những tai biến không đáng có.

Hoàng Khánh Toàn

Read More